تاثیر آموزش صوتی بر یادگیری زبان انگلیسی؛ چطور لیسنینگ خود را تقویت کنیم؟
نویسنده
متین هاشمی پور
21 آبان 1405
10 دقیقه مطالعه
تا به حال برایتان پیش آمده که یک جمله انگلیسی را روی کاغذ بهراحتی بخوانید و معنی کنید، اما وقتی همان جمله را از زبان یک فرد انگلیسیزبان میشنوید، حتی نتوانید کلماتش را تشخیص دهید؟
این تجربه برای بسیاری از زبانآموزان آشناست. ممکن است ساعتها گرامر خوانده باشید، دایره لغات خوبی داشته باشید و حتی بتوانید متنهای انگلیسی را ترجمه کنید؛ اما در یک مکالمه واقعی، سرعت صحبت کردن طرف مقابل شما را غافلگیر کند.
این اتفاق لزوما به معنی ضعف دانش زبان شما نیست. گاهی مسئله این است که مغزتان هنوز به اندازه کافی برای پردازش گفتار طبیعی انگلیسی تمرین نکرده است.
اینجاست که آموزش صوتی و تمرین شنیداری اهمیت پیدا میکند. گوش دادن هدفمند فقط راهی برای سرگرم شدن با پادکست یا فیلم نیست؛ بلکه بخشی مهم از فرایند یادگیری زبان است که به شما کمک میکند صداها، کلمات، ریتم و الگوهای گفتاری را بهتر بشناسید.
در این مقاله بررسی میکنیم که گوش دادن چطور به یادگیری انگلیسی کمک میکند، چرا فهمیدن مکالمه گاهی دشوار است و چگونه میتوانید مهارت Listening خود را به شکل موثرتری تقویت کنید.
زبان پیش از آنکه مجموعهای از قواعد نوشتاری باشد، وسیلهای برای برقراری ارتباط است. بیشتر مکالمات روزمره نیز از طریق گفتار انجام میشوند. بنابراین اگر فقط روی خواندن و نوشتن تمرکز کنید، ممکن است در موقعیتهای واقعی ارتباطی با مشکل روبهرو شوید.
وقتی به انگلیسی گوش میدهید، مغز شما همزمان چند کار انجام میدهد: صداها را دریافت میکند، مرز میان کلمات را تشخیص میدهد، معنی عبارتها را حدس میزند و اطلاعات تازه را با دانستههای قبلی مرتبط میکند.
این فرایند همیشه ساده نیست. در زبان انگلیسی، کلمات در گفتار طبیعی دقیقا مانند شکل نوشتاری خود شنیده نمیشوند. بعضی صداها ضعیفتر تلفظ میشوند، برخی کلمات به یکدیگر متصل میشوند و گاهی بخشهایی از صداها حذف میشوند.
به همین دلیل ممکن است جملهای را که بارها در کتاب دیدهاید، هنگام شنیدن بهسختی تشخیص دهید.
تمرین شنیداری منظم به شما کمک میکند بهتدریج با این الگوها آشنا شوید. در واقع، به جای اینکه فقط معنی کلمات را بدانید، یاد میگیرید آنها را در گفتار واقعی هم تشخیص دهید.
در فارسی هر دو واژه Hearing و Listening معمولا به «شنیدن» ترجمه میشوند؛ اما در آموزش زبان انگلیسی تفاوت مهمی میان آنها وجود دارد.
Hearing یا دریافت صدا بیشتر به فرایند فیزیکی دریافت امواج صوتی از طریق گوش اشاره دارد. برای مثال، ممکن است صدای یک مکالمه انگلیسی را در پسزمینه بشنوید، بدون اینکه واقعا به محتوای آن توجه کنید.
Listening یا گوش دادن فعال به توجه و تلاش ذهنی برای درک پیام مربوط میشود. وقتی یک فایل صوتی را پخش میکنید و سعی دارید موضوع، کلمات کلیدی، منظور گوینده و جزئیات صحبت او را بفهمید، در حال تمرین Listening هستید.
برای تقویت لیسنینگ، صرفا روشن گذاشتن یک پادکست یا پخش آهنگ انگلیسی در پسزمینه کافی نیست. این کار میتواند شما را بیشتر در معرض زبان قرار دهد، اما برای پیشرفت هدفمند بهتر است بخشی از زمان گوش دادن را به فعالیتی آگاهانه اختصاص دهید.
یکی از سوالهای رایج زبانآموزان این است: «من معنی بیشتر کلمات را میدانم؛ پس چرا وقتی انگلیسی صحبت میکنند، متوجه نمیشوم؟»
پاسخ این سوال معمولا به چند عامل مربوط است.
انگلیسیزبانها معمولا کلمات را جدا از یکدیگر و با مکثهای مشخص تلفظ نمیکنند. صداها در گفتار به هم متصل میشوند و شکل شنیداری بعضی عبارتها تغییر میکند. به این پدیده Connected Speech گفته میشود.
برای مثال، عبارت «What are you doing?» ممکن است در گفتار سریع شبیه «Whaddaya doing?» شنیده شود. اگر فقط شکل نوشتاری عبارتها را تمرین کرده باشید، تشخیص آنها در مکالمه دشوار خواهد بود.
در مکالمه واقعی، گوینده برای هر کلمه مکث نمیکند. سرعت گفتار، تغییر لحن و استفاده از عبارتهای کوتاه و محاورهای میتواند درک جمله را دشوار کند.
نکته مهم این است که همیشه لازم نیست سرعت فایل صوتی را کم کنید. بهتر است بهتدریج خودتان را با گفتار طبیعی و متناسب با سطح زبانتان آشنا کنید.
انگلیسی در کشورهای مختلف و حتی مناطق مختلف یک کشور، با لهجهها و ویژگیهای آوایی متفاوتی صحبت میشود. ممکن است به تلفظ آمریکایی عادت داشته باشید، اما هنگام شنیدن لهجه بریتانیایی یا استرالیایی با دشواری روبهرو شوید.
برای همین، بهتر است در مسیر یادگیری فقط به صدای یک گوینده محدود نمانید.
یکی از اشتباهات رایج این است که زبانآموز هنگام شنیدن، سعی میکند معنی تمام کلمات را در همان لحظه پیدا کند. این کار باعث میشود تمرکز او از مفهوم کلی جمله دور شود.
در مکالمه واقعی، حتی افراد مسلط به زبان هم ممکن است بعضی کلمات را متوجه نشوند؛ اما با کمک موضوع، موقعیت و کلمات کلیدی، منظور گوینده را دریافت میکنند.
بنابراین یادگیری درک مفهوم کلی، به اندازه شناخت واژگان اهمیت دارد.
هنگام گوش دادن به گفتار، مغز تنها صداها را دریافت نمیکند؛ بلکه اطلاعات شنیداری را تحلیل و با دانش زبانی قبلی ترکیب میکند.
بخشهایی از قشر شنوایی، از جمله نواحی مرتبط با پردازش صدا و گفتار، در این فرایند نقش دارند. این فعالیت به مغز کمک میکند ویژگیهای آوایی زبان، تفاوت صداها و الگوهای گفتاری را بهتر پردازش کند.
با تکرار و تمرین هدفمند، تشخیص برخی الگوهای صوتی میتواند آسانتر و سریعتر شود. به همین دلیل ممکن است جملهای که در ابتدای مسیر برایتان نامفهوم بوده، پس از چند بار شنیدن و بررسی، قابل تشخیص شود.
البته نباید انتظار داشت صرفا با شنیدن فایلهای صوتی، همه مهارتهای زبان بهصورت خودکار تقویت شوند. پژوهشها نشان میدهند آموزش شنیداری میتواند به بهبود درک شنیداری کمک کند، اما میزان پیشرفت به عواملی مانند مدت تمرین، نوع فعالیت و سطح زبانآموز بستگی دارد.
موسیقی یکی از جذابترین ابزارهای یادگیری زبان است. آهنگها میتوانند شما را با تلفظ، واژگان، ریتم و لحن زبان انگلیسی آشنا کنند. از طرف دیگر، ملودی و تکرار بخشهایی از ترانه باعث میشود بعضی عبارتها راحتتر در ذهن بمانند.
اما یک نکته مهم وجود دارد: گوش دادن به موسیقی بهتنهایی جایگزین تمرین شنیداری هدفمند نیست.
در آهنگها ممکن است خواننده کلمات را کشیده، فشرده یا متفاوت از گفتار روزمره تلفظ کند. همچنین بعضی ترانهها از واژگان شاعرانه یا ساختارهای غیرمعمول استفاده میکنند.
برای اینکه از موسیقی نتیجه بهتری بگیرید، این روش را امتحان کنید:
ابتدا آهنگ را بدون نگاه کردن به متن گوش دهید و سعی کنید موضوع کلی آن را بفهمید.
بار دوم، متن ترانه را بخوانید و کلماتی را که اشتباه شنیدهاید پیدا کنید.
عبارتهای جدید و کاربردی را یادداشت کنید.
بخشهای کوتاه آهنگ را همراه خواننده تکرار کنید.
در پایان، دوباره بدون متن به آهنگ گوش دهید.
این روش باعث میشود موسیقی از یک سرگرمی ساده به فرصتی برای تمرین فعال تبدیل شود.
برای پیشرفت در مهارت شنیداری، لازم نیست هر روز ساعتها به فایلهای صوتی گوش دهید. مهمتر از مدت زمان، کیفیت تمرین و تداوم آن است.
اگر در سطح مبتدی هستید، سراغ پادکستهای سریع یا فیلمهایی با مکالمات پیچیده نروید. محتوایی انتخاب کنید که بخش قابلتوجهی از آن را متوجه میشوید، اما همچنان چند واژه و عبارت تازه برای یادگیری دارد.
اگر فایل صوتی بیش از اندازه دشوار باشد، ممکن است بعد از چند دقیقه تمرکز خود را از دست بدهید. در مقابل، محتوای بیش از حد ساده نیز فرصت زیادی برای یادگیری ایجاد نمیکند.
به جای اینکه هر روز چندین فایل جدید پخش کنید، یک فایل کوتاه را چند بار با هدفهای متفاوت گوش دهید.
بار اول سعی کنید موضوع کلی را بفهمید. بار دوم روی کلمات کلیدی تمرکز کنید. در مرتبه سوم، بخشهایی را که متوجه نشدهاید بررسی کنید و در صورت وجود متن، آن را با صدای فایل مقایسه کنید.
این روش به شما کمک میکند متوجه شوید دقیقا کدام بخش از گفتار برایتان دشوار است.
Shadowing یکی از تمرینهای کاربردی برای تقویت مهارت شنیداری و تلفظ است.
در این روش، یک فایل صوتی کوتاه را پخش میکنید و با فاصله بسیار کم، جملات گوینده را تکرار میکنید. تلاش کنید ریتم، لحن، مکثها و تلفظ او را تا حد امکان تقلید کنید.
برای شروع، یک فایل یک تا دو دقیقهای انتخاب کنید. ابتدا به آن گوش دهید، سپس جملهها را همراه گوینده تکرار کنید. اگر جملهای دشوار بود، آن را چند بار جداگانه تمرین کنید.
Shadowing علاوه بر آشنا کردن شما با گفتار طبیعی، فرصتی برای ارتباط دادن آنچه میشنوید با آنچه تولید میکنید فراهم میکند.
پادکستها و ویدیوهای آموزشی منابع خوبی برای قرار گرفتن در معرض زبان واقعی هستند. بهتر است موضوعی را انتخاب کنید که به آن علاقه دارید؛ چون علاقه باعث میشود تمرین را راحتتر ادامه دهید.
برای شروع میتوانید از محتوای کوتاه استفاده کنید. سپس بهتدریج سراغ گفتوگوها، مصاحبهها و ویدیوهای طولانیتر بروید.
اگر از زیرنویس استفاده میکنید، بهتر است ابتدا یک بار بدون زیرنویس گوش دهید. بعد زیرنویس انگلیسی را فعال کنید و در نهایت دوباره بدون متن فایل را پخش کنید.
هدف این نیست که همیشه بدون زیرنویس فیلم ببینید؛ هدف این است که بهتدریج وابستگی خود به متن را کمتر کنید.
یک بخش کوتاه از فایل صوتی را پخش کنید و هر چیزی را که میشنوید بنویسید. سپس متن خود را با نسخه اصلی مقایسه کنید.
این تمرین به شما نشان میدهد کدام صداها را اشتباه تشخیص میدهید، چه کلماتی را از دست میدهید و در چه بخشهایی اتصال کلمات باعث سردرگمی شما میشود.
لازم نیست از ابتدا یک فایل طولانی انتخاب کنید. حتی چند جمله کوتاه هم برای شروع کافی است.
گوش دادن و صحبت کردن دو مهارت جدا از هم هستند، اما ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند.
وقتی به مکالمات انگلیسی گوش میدهید، با تلفظ واقعی کلمات، ساختار جملهها، عبارتهای پرکاربرد و شیوه بیان منظور آشنا میشوید. این آشنایی میتواند هنگام صحبت کردن به شما کمک کند تا از عبارتهای طبیعیتری استفاده کنید.
برای مثال، ممکن است یک عبارت را بارها در مکالمات شنیده باشید، اما تا زمانی که آن را در موقعیت مناسب به زبان نیاورید، استفاده از آن برایتان دشوار باشد.
به همین دلیل پیشنهاد میشود بعد از گوش دادن به هر فایل، چند جمله درباره موضوع آن با صدای بلند بیان کنید. حتی میتوانید خلاصهای کوتاه از آنچه شنیدهاید تعریف کنید.
اگر این مشکل را دارید که با وجود دانستن گرامر نمیتوانید روان صحبت کنید، مطالعه مقاله چرا با وجود بلد بودن گرامر، نمیتوانیم روان انگلیسی صحبت کنیم؟ میتواند به درک بهتر این موضوع کمک کند.
برای تمرین شنیداری، یک زمان ثابت و جادویی وجود ندارد که برای همه زبانآموزان نتیجه یکسانی داشته باشد. سطح زبان، هدف یادگیری و میزان تمرکز شما در انتخاب زمان تمرین موثر هستند.
با این حال، میتوانید با یک برنامه روزانه ۲۰ دقیقهای شروع کنید:
۵ دقیقه: گوش دادن به یک فایل کوتاه بدون نگاه کردن به متن
۵ دقیقه: گوش دادن دوباره و یادداشت کردن کلمات و عبارتهای مهم
۵ دقیقه: بررسی متن و پیدا کردن بخشهایی که اشتباه شنیدهاید
۵ دقیقه: تکرار جملهها با صدای بلند یا اجرای تمرین Shadowing
اگر روزی فقط ۲۰ دقیقه فرصت دارید، بهتر است آن را به تمرین متمرکز اختصاص دهید تا اینکه ساعتها فایل صوتی پخش کنید و توجهی به محتوای آن نداشته باشید.
مهمترین نکته این است که تمرین را به یک عادت تبدیل کنید. پیشرفت در Listening معمولا تدریجی است و ممکن است در روزهای اول بهسختی متوجه تغییر شوید.
بعضی عادتها باعث میشوند زبانآموز با وجود صرف زمان زیاد، نتیجه دلخواه را نگیرد.
انتخاب محتوای بسیار دشوار: اگر تقریبا هیچ بخشی از فایل را متوجه نمیشوید، بهتر است سطح سادهتری انتخاب کنید.
استفاده دائمی از زیرنویس فارسی: زیرنویس فارسی ممکن است در فهم موضوع کمک کند، اما اگر همیشه به آن تکیه کنید، فرصت کمتری برای پردازش مستقیم زبان انگلیسی خواهید داشت.
توجه بیش از حد به تکتک کلمات: در تمرین شنیداری باید هم تشخیص جزئیات و هم درک مفهوم کلی را یاد بگیرید.
تمرین نامنظم: یک روز چند ساعت گوش دادن و سپس چند روز فاصله گرفتن، معمولا به اندازه تمرین کوتاه و پیوسته مفید نیست.
نداشتن هدف مشخص: قبل از پخش فایل از خودتان بپرسید قرار است چه چیزی را تمرین کنید؛ فهم موضوع، تشخیص کلمات، شناخت تلفظ یا یادگیری عبارتهای جدید؟
تقویت لیسنینگ فقط به معنی شنیدن تعداد زیادی فایل صوتی انگلیسی نیست. آنچه اهمیت دارد، توجه به صداها، تشخیص کلمات در گفتار طبیعی، درک مفهوم و بررسی بخشهایی است که هنوز برایتان دشوار هستند.
موسیقی، پادکست، فیلم، مکالمات روزمره و تمرینهایی مانند Shadowing و دیکته شنیداری میتوانند در این مسیر به شما کمک کنند؛ به شرطی که متناسب با سطح خود از آنها استفاده کنید و تمرین را ادامه دهید.
لازم نیست از همان ابتدا همه کلمات را متوجه شوید یا بتوانید یک فیلم را بدون زیرنویس تماشا کنید. کافی است هر بار کمی بیشتر از دفعه قبل بفهمید.
برای پیدا کردن مطالب و راهکارهای بیشتر درباره یادگیری زبان انگلیسی، میتوانید به مقالات آموزشی فانگلیش سر بزنید.
به خاطر داشته باشید: هدف نهایی این نیست که فقط صدای انگلیسی را بشنوید؛ هدف این است که بتوانید آن را بفهمید، تحلیل کنید و در ارتباط واقعی به کار ببرید.
برچسبها
متین هاشمی پور
یادگیری زبان با فانگلیش، شیرینتر از عسله
همین حالا به بیش از ۴۰,۰۰۰ نفر که انگلیسی رو رایگان و جذاب یاد میگیرن ملحق شو